PROCEDURA DOBORU CZŁONKÓW ORGANÓW SPÓŁEK

jbkj

Postanowiliśmy wyodrębnić ten obszar, ponieważ jest w nim wiele elementów, które warto zbadać, wiele przepisów regulujących ten temat, jak również wiele nieprawidłowości wynikających z nieznajomości lub instrumentalnego wykorzystywania przepisów. NIK we wnioskach z prowadzonych kontroli zaleca tworzenie regulaminów zatrudniania osób na kierowniczych stanowiskach (NIK Delegatura w Lublinie: LLU 4114-10-01/2011 oraz NIK Delegatura we Wrocławiu: Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 30).

Dlaczego tak ważne jest opracowanie przez gminę reguł doboru członków rady nadzorczej? Z kilku powodów. Po pierwsze, jak już było powiedziane, występują w tym obszarze liczne nieprawidłowości – dotyczy to łamania prawa, jak również norm etycznych. Spisanie zasad doboru członków tego organu może pozwolić ograniczyć lub wyeliminować takie przypadki. Po drugie decyzje o wyborze członków RN podejmuje nie komisja składająca się z niezależnych ekspertów, a jednoosobowo wójt. W tej sytuacji warto, aby jego decyzje opierały się na jasnych zasadach, wyrażonych w konkretnym dokumencie, co pozwoli uniknąć oskarżeń o uznaniowość podejmowanych decyzji (a nawet próby zawłaszczania „państwa”, o czym szerzej pisze dr W. Walczak w tekście Dysfunkcje nadzoru korporacyjnego w spółkach z udziałem samorządów). Jak wskazuje Najwyższa Izba Kontroli w sytuacjach, gdzie władza ma możliwość podejmowania jednoosobowych, uznaniowych decyzji, zawierane są kontrakty z podmiotami prywatnymi i sprawowane funkcje nadzorcze i kontrolne występuje podwyższone ryzyko korupcji (NIK Delegatura we Wrocławiu: Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 30). A więc spisanie reguł w tej sytuacji pozwoli minimalizować ryzyko wystąpienia korupcji, a także umożliwi rzetelny wybór najlepszych kandydatów (NIK Delegatura w Łodzi: Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 26). Po trzecie wreszcie rada nadzorcza ma bardzo duże uprawnienia – chociażby wybiera członków zarządu, którzy decydują o wszelkich działaniach podejmowanych przez spółki, jak również prowadzi stały nadzór nad działaniami spółki, podejmuje uchwały, wydaje opinie i oceny, przez co wpływa na sposób zarządzania mieniem publicznym. Z tego względu jej członkowie powinni być specjalistami. Wyniki badań prowadzonych przez dr. W. Walczaka wskazują jednak, że w badanych przez niego spółkach za każdym razem, kiedy zmienił się skład rady nadzorczej, tego samego dnia zmieniał się również skład zarządu spółki (dr W. Walczak, Nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem kapitałowym samorządu terytorialnego, str. 195).

Przejrzystości powyższych procedur przyjrzymy się na przykładzie rady nadzorczej monitorowanej spółki. Na mocy art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym w spółkach ze 100% własnością gminy wszystkich członków rady nadzorczej powołuje w drodze zarządzenia wójt.

Aby dogłębnie poznać proces doboru członków organów spółek (przede wszystkim RN) w monitorowanej gminie i móc go ocenić, przyjrzysz się temu procesowi na kilku poziomach. Zacznij od sprawdzenia, czy w ogóle jakaś procedura została w gminie opracowana i czy jest dostępna dla każdej zainteresowanej osoby. Drugim krokiem będzie zbadanie, czy w procesie doboru przestrzegane są przepisy prawa, których niestety jest wiele i między innymi z tego mogą wynikać występujące w tym obszarze nieprawidłowości. Tu dotkniesz również tematu norm etycznych. Następnie zobacz, czy gminy w zakresie powoływania członków organów spółek trzymają się jedynie przepisów prawa, czy stosują również jakieś dobre praktyki. Na sam koniec temat najtrudniejszy – w oparciu o zdobytą dotąd wiedzę postaraj się odpowiedzieć na pytanie, co poza przepisami prawa i regulacjami wewnętrznymi urzędu wpływa na dobór członków organów w spółkach komunalnych.

Do oceny tego, jak pracują osoby wybrane do rady nadzorczej i czy ich kwalifikacje są odpowiednie do pełnienia tego typu zadań, przydatne będzie sprawozdanie rady nadzorczej z jej działalności za rok 2014 – zawnioskuj o nie do urzędu gminy.

jkjn

Pliki

 

 

PRZEJRZYSTOŚĆ PROCEDURY DOBORU CZŁONKÓW ORGANÓW

jbkjb

Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli przejrzystość doboru członków organów spółek komunalnych umożliwia zwiększenie skuteczności zarządzania i nadzorowania spółek (NIK Delegatura w Łodzi: Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 14). Co więcej wybór członków bez określenia zasad i procedury wyboru, a także przy braku jawności postępowania jest nierzetelny (NIK Delegatura w Lublinie: LLU 4112-01-01/2011, str. 5). Wydaje się, że nie zgadzają się z tym gminy, w których w zdecydowanej większości dobór kandydatów do rad nadzorczych nie opiera się na zasadach jawności i przejrzystości (dr W. Walczak, Nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem kapitałowym samorządu terytorialnego, str. 192).

 

Czy w gminie obowiązuje procedura dotycząca wyboru przedstawicieli gminy w radach nadzorczych spółek komunalnych?

kkhkj

Komentarz opiekunów:

Powyższa procedura może być opisana w oddzielnym dokumencie, jak również być unormowana w zarządzeniu wójta w sprawie zasad nadzoru właścicielskiego (o ile takie zarządzenie obowiązuje w Twojej gminie). Może też w ogóle nie obowiązywać w gminie, ponieważ nie ma prawnego obowiązku stworzenia jej.

Poza samym stwierdzeniem, czy taki dokument funkcjonuje w gminie, warto też sprawdzić, jakie zasady wprowadza. Jak wskazuje dr W. Walczak: Warto zauważyć, że w żadnym z analizowanych dokumentów nie wspomina się o potrzebie zapewnienia niezależności członków rad nadzorczych, jak również nie formułuje się żadnych zaleceń (rekomendacji) służących wyeliminowaniu stronniczości lub możliwego konfliktu interesów (W. Walczak, Standardy nadzoru korporacyjnego w spółkach komunalnych, str. 92). W dokumentach dotyczących powyższej procedury znajdują się w większości odwołania do obowiązujących przepisów prawnych, natomiast kwestie etyczne są pomijane.

kjbs

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Jeśli procedura jest opisana w dokumencie zasad nadzoru właścicielskiego, to wystarczy skorzystać ze zdobytej wcześniej wiedzy i opisać krótko, co zostało zawarte w zasadach nadzoru jeśli chodzi o wybór przedstawicieli gminy do organów spółek komunalnych.

Jeśli wcześniej nie został poruszony temat tej właśnie procedury, to można przejrzeć Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy, złożyć w tym temacie wniosek o informację publiczną lub porozmawiać na ten temat z przedstawicielem Urzędu.

 

Czy w gminie przeprowadzane są konkursy na stanowisko członka rady nadzorczej spółki komunalnej?

lkn

Komentarz opiekunów:

Nie ma prawnego wymogu ogłaszania konkursów – podawania do publicznej wiadomości ogłoszeń o naborze na wolne miejsca w organach spółek komunalnych. Jednak zdaniem Delegatury NIK w Łodzi brak trybu konkursowego zapewniającego przejrzystość procesu nie gwarantuje wyboru najlepszych kandydatów (NIK Delegatura w Łodzi: Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 27). Podobne zdanie wyrazili kontrolerzy ze Szczecina, którzy w wystąpieniu pokontrolnym skierowanym do prezydenta miasta Szczecina zamieścili wniosek o rozważenie wprowadzenia zasady doboru osób do reprezentowania Gminy w radach nadzorczych spółek w otwartym postępowaniu konkursowym (NIK Delegatura w Szczecinie: LSZ-4101-12-03/2010, str. 5)

Pojawiają się również zdania odrębne: Często nader celowe jest pozyskiwanie do rady nadzorczej wybitnego specjalisty w określonej dziedzinie, który może nie chcieć ubiegać się o funkcję poprzez konkurs. […]Również w ocenie specjalistów w zakresie zarządzania konkurs nie jest dobrym sposobem rekrutacji do rad nadzorczych, do których powinni trafiać w drodze nominacji uznani na rynku specjaliści z pozycją i nazwiskiem. (Zygmunt Jerzmanowski, Rady nadzorcze spółek komunalnych).

W sytuacji tych sprzecznych stanowisk Ty również możesz mieć swoje zdanie w tej kwestii – warto jednak znać różne punkty widzenia, również przedstawicieli Twojej gminy.

ddd

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Sprawdź na BIP, czy przeprowadzane były konkursy na członków rady nadzorczej spółek komunalnych. Możesz też zapytać o stanowisko Urzędu Gminy w tej kwestii i zawnioskować o przekazanie dokumentów związanych z postępowaniem konkursowym, jeśli takie są gromadzone.

 

  1. Czy w Mikołowie po 2012 roku przeprowadzane były konkursy na stanowiska członków Rady Nadzorczej Zakładu Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o.?

 

Odpowiedź Urzędu Miasta Mikołów: "Nie."

 

  1. Czy w Mikołowie istnieje procedura doboru członków rad nadzorczych spółek komunalnych będących przedstawicielami gminy?

 

Odpowiedź Urzędu: "Nie istnieje procedura".

 

  1.  W jakim trybie i na podstawie jakich kryteriów są wybierani członkowie rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o.?

 

Powyższe pytanie zostało skierowane do Urzędu Miasta Mikołów jako część wniosku nr MSK/UM/03/2015 z 20 listopada 2015 roku. Urząd Miasta Mikołów nie udzielił odpowiedzi, dlatego 14 grudnia 2015 roku wysłałem ponownie wniosek o zajęcie przez Urząd stanowiska w tej sprawie. Burmistrz ponownie nie odpowiedział, mimo iż przepisy zakreślają 14 dni na odpowiedź na wniosek. 26 lutego 2016 roku po raz trzeci (!) przesłałem prośbę o odpowiedź na w/w pytanie.

7 marca 2016 roku Urząd Miasta Mikołów poinformował, iż Gmina Mikołów nie posiada regulacji w sprawie doboru członków rady nadzorczej ZIM Sp.  z o.o. Dodatkowo podano, iż żaden przepis nie nakłada na burmistrza takiego obowiązku. Decyzja burmistrza, który stanowi jednocześnie zgromadzenie wspólników ZIM Sp.  z o.o. ma charakter uznaniowy, przy uwzględnieniu wymogów nakładanych przepisami prawa w zakresie reprezentantów jednostek samorządu terytorialnego.

WARUNKI USTAWOWE PEŁNIENIA FUNKCJI W RADZIE NADZORCZEJ SPÓŁKI KOMUNALNEJ

jhgj

hgv

Tu będziesz sprawdzać, czy warunki zapisane w ustawach, które muszą spełniać kandydaci na członków rady nadzorczej, są spełniane przez członków rady nadzorczej monitorowanej spółki. Jak wynika choćby z kontroli prowadzonych przez NIK, występują tu liczne nieprawidłowości. A konsekwencje mogą być daleko idące, ponieważ funkcjonowanie rady w złym składzie powoduje, że wszystkie podjęte przez nią uchwały są nieważne. Taka rada nadzorcza jest rozwiązywana z mocy prawa, a zarząd tej spółki może być ukarany finansowo za dopuszczenie do zaistnienia i trwania takiej sytuacji. Konsekwencje może ponieść również wójt działający jako zgromadzenie wspólników i powołujący członków rady nadzorczej. Tak, jak miało to miejsce w Wałbrzychu, gdzie prokuratura postawiła byłemu już prezydentowi miasta zarzut przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowych przez inne osoby.

ihiuh

hjb

Czy członkowie rady nadzorczej posiadają wymagane kwalifikacje (wyższe wykształcenie i zdany egzamin)?

 

Komentarz opiekunów:

Art. 10a ust 4 ustawy o gospodarce komunalnej:

Członkowie rady nadzorczej, reprezentujący w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji.

Artykuł 7. Ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji:

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:

2) warunki, jakie powinni spełniać kandydaci na członków rad nadzorczych, zakres obowiązujących tematów szkoleń i egzaminów, tryb powoływania komisji egzaminacyjnej, składania egzaminów oraz warunki, w jakich kandydat może być zwolniony z obowiązku składania egzaminu;

Rozporządzenie RM z 7.09.2004 r. ws. szkoleń i egzaminów dla kandydatów na członków rad nadzorczych określa m.in. program szkolenia oraz warunki, które musi spełnić osoba przystępująca do egzaminu. Paragraf 5 mówi o zwolnieniu z obowiązku zdawania egzaminu dla osób posiadających tytuł doktora nauk prawnych lub nauk ekonomicznych, radców prawnych, adwokatów, biegłych rewidentów lub doradców inwestycyjnych.

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zawnioskuj do UG/spółki w trybie dostępu do informacji publicznej o informacje, czy członkowie rady nadzorczej monitorowanej spółki posiadają wyższe wykształcenie, czy posiadają tytuły doktora nauk prawnych lub nauk ekonomicznych, są radcą prawnym, adwokatem, biegłym rewidentem lub doradcą inwestycyjnym lub czy zdali egzamin opisany w Rozporządzeniu RM z 7.09.2004 r.

iuhn

Czy członkowie rady nadzorczej pracują dla spółki lub przedsiębiorców tworzonych przez spółkę?

iuhn

Komentarz opiekunów:

Art. 13. 1. ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji (odnosi się również do spółek komunalnych zgodnie z artykułem 10a ust. 5 ustawy o gospodarce komunalnej):

W czasie gdy Skarb Państwa pozostaje jedynym akcjonariuszem spółki, członkowie rady nadzorczej tej spółki nie mogą:

1) pozostawać w stosunku pracy ze spółką ani świadczyć pracy lub usług na jej rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;

2) posiadać akcji lub udziałów u przedsiębiorców tworzonych przez spółkę, z wyjątkiem akcji dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym;

3) pozostawać u przedsiębiorców, o których mowa w pkt 2, w stosunku pracy ani świadczyć pracy lub usług na ich rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;

 

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zawnioskuj do monitorowanej spółki o listę pracowników zatrudnionych obecnie, a także w innych okresach, jeśli uważasz to za uzasadnione, a następnie porównać listę pracowników z członkami rady nadzorczej.

Zawnioskuj do monitorowanej spółki o listę umów podpisywanych przez spółkę w wybranym okresie i sprawdź, czy wśród wykonawców tych umów nie znajdują się członkowie rady nadzorczej.

Jeśli spółka nie będzie chciała udostępnić powyższych informacji, możesz złożyć skargę lub zadać pytanie w innej formie „czy członkowie rady nadzorczej pracują lub współpracują ze spółką poza pełnieniem obowiązków w powyższym organie?”.

Na pewno przydatna będzie również znajomość monitorowanej gminy – im mniejsza gmina, tym lepiej ludzie się znają i wiedzą, kto gdzie pracuje. Jednak pamiętaj, że każda informacja, którą umieścisz w narzędziu, musi mieć potwierdzenie, najlepiej w formie dokumentu czy autoryzowanego wywiadu, jako mniej pewne traktujemy doniesienia prasowe.

 

Czy wśród członków rady nadzorczej jest wójt lub pracownik Urzędu Gminy?

hv

Komentarz opiekunów:

Art. 4. ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej (potocznie nazywanej antykorupcyjną):

Osoby wymienione w art. 1 i 2 (nas interesuje wójt, zastępca wójta, skarbnik gminy, sekretarz, kierownik jednostki organizacyjnej gminy, osoba zarządzająca lub członek organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz inna osoba wydająca decyzje administracyjne w imieniu wójta) , w okresie zajmowania stanowisk lub pełnienia funkcji, o których mowa w tych przepisach, nie mogą:

1) być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego;

2) być zatrudnione lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność;

Wyjątek od powyższego zakazu stanowi art. 6 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej:

Art. 6. 1. Zakaz zajmowania stanowisk w organach spółek, o którym mowa w art. 4 pkt 1, nie dotyczy osób wymienionych w art. 2 pkt 1, 2 i 6–10, o ile zostały zgłoszone do objęcia takich stanowisk w spółce prawa handlowego przez: Skarb Państwa, inne państwowe osoby prawne, spółki, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50 % kapitału zakładowego lub 50 % liczby akcji, jednostki samorządu terytorialnego, ich związki lub inne osoby prawne jednostek samorządu terytorialnego; osoby te nie mogą zostać zgłoszone do więcej niż dwóch spółek prawa handlowego z udziałem podmiotów zgłaszających te osoby.

W tym miejscu należy wyjaśnić różnicę między „zgłoszeniem” a „powołaniem” członka rady nadzorczej. „Zgłoszenie” czy inaczej „wyznaczenie” do objęcia stanowiska oznacza w tym wypadku oświadczenie woli podmiotu reprezentującego gminę wskazujące konkretną osobę jako kandydata do objęcia stanowiska jako przedstawiciela gminy. Podmiotem właściwym do zgłaszania kandydatów w tym trybie jest wójt, który zgodnie z artykułem 31 ustawy o samorządzie gminnym kieruje bieżącymi sprawami gminy (W. Walczak, Wyznaczanie prezydenta miasta do pełnienia funkcji w radzie nadzorczej spółki kapitałowej, str. 16-17). Z kolei powołanie jest czynnością podejmowaną na podstawie kodeksu spółek handlowych, potwierdza decyzję wyboru członków rady nadzorczej i dopiero w jej wyniku dany kandydat staje się członkiem organu spółki. Powołania dokonuje zgromadzenie wspólników w formie uchwały. A więc jeśli wójt lub inna osoba wskazana w art. 2 ust. 6 jest członkiem rady nadzorczej badanej spółki komunalnej, to najpierw musiała być zgłoszona przez wójta w formie zarządzenia, a dopiero potem powołana do rady nadzorczej przez zgromadzenie wspólników w drodze uchwały.

Oddzielną kwestią jest aspekt etyczny zatrudniania w spółkach osób pracujących jednocześnie na kierowniczych stanowiskach w UG. Po pierwsze łączenie zatrudnienia w administracji publicznej i w spółkach ma charakter konfliktu interesów (publicznego i prywatnego) i może prowadzić do sytuacji korupcjogennych (NIK Delegatura w Łodzi: Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 6) Po drugie art. 293 § 2 kodeksu spółek handlowych zobowiązuje członków organów spółek do wykonywania powierzonych im zadań w rzetelny sposób ze starannością wynikającą z zawodowego charakteru swych działań. Ponadto ustawa o pracownikach samorządowych, której podlegają wszyscy urzędnicy, zakłada, że będą oni wykonywali swoje zadania w sposób rzetelny i bezstronny. Trzeba zadać sobie pytanie, czy możliwe jest rzetelne wykonywanie obowiązków w radzie nadzorczej przez wójta, którego obowiązki jako organu wykonawczego gminy wymagają ogromnego zaangażowania. Warto też się zastanowić, jak taka dodatkowa działalność wpływa na wykonywanie obowiązków wobec gminy. NIK również uważa, że sprawowanie funkcji w radzie nadzorczej przez wójta, choć nie jest niezgodne z prawem, to nie służy obiektywizacji i przejrzystości wykorzystania środków publicznych, ponieważ wójt występuje w tej sytuacji w dwóch sprzecznych rolach – z jednej strony chce maksymalizować zyski spółki, a z drugiej podejmuje decyzje finansowe w imieniu gminy na rzecz spółki (NIK Delegatura we Wrocławiu:Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 30). Art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji mówi, że jeśli jedynym właścicielem spółki jest Skarb Państwa (artykuł odnosi się również do spółek komunalnych), to członkowie rady nadzorczej nie mogą wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Tę samą sytuację od drugiej strony opisuje art. 4 ust. 2 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej, który mówi, że osoby zatrudnione na kierowniczych stanowiskach w Urzędzie Gminy nie mogą być zatrudnione lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność. Są to przepisy bardzo niejasne i trudno je bez wątpliwości zastosować. Jednak jak zwraca uwagę dr W. Walczak sytuację, kiedy dana osoba występuje jednocześnie w roli nadzorcy w imieniu właściciela spółki, jak i rady nadzorczej wybieranej przez tego właściciela (niezależnie czy mowa tu o wójcie czy jakimkolwiek pracowniku Urzędu Gminy, który w ramach zadań realizuje nadzór właścicielski i jednocześnie podlega wójtowi), na pewno można określić jako rodzącą możliwość interesowności podejmowanych w tej sytuacji decyzji (W. Walczak, Nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem kapitałowym samorządu terytorialnego, str. 193). Co więcej takie łączenie ról osłabia mechanizm kontrolny właściciela spółki (NIK Delegatura w Gdańsku, LGD-4101-020-01/2010, str. 4).

hvb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Na pewno wiesz, kto jest wójtem Twojej gminy i znasz skład rady nadzorczej monitorowanej spółki. Możesz jednak nie znać wszystkich pracowników Urzędu Gminy. W związku z tym złóż wniosek w tym zakresie do spółki lub Urzędu Gminy w zależności od tego, który z tych podmiotów zbiera informacje na temat funkcjonowania rady nadzorczej.

Jeśli w radzie nadzorczej monitorowanej spółki zasiada wójt lub inna osoba z kierownictwa Urzędu Gminy, warto sprawdzić, czy została zgłoszona przez wójta w formie zarządzenia.

Możesz też porozmawiać z przedstawicielem Urzędu Gminy, jakie jest stanowisko gminy wobec sytuacji łączenia dwóch wymagających poświęcenia dużej ilości czasu stanowisk w Urzędzie Gminy i radzie nadzorczej spółki.

 

Czy w spółce są zatrudnieni radni?

bb

Komentarz opiekunów:

Art. 24 f ustęp 2 ustawy o samorządzie gminnym jednoznacznie zakazuje zasiadania radnym w organach spółek z udziałem gminnych osób prawnych:

Radni i ich małżonkowie oraz małżonkowie wójtów, zastępców wójtów, sekretarzy gminy, skarbników gminy, kierowników jednostek organizacyjnych gminy oraz osób zarządzających i członków organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie tych osób na te funkcje są z mocy prawa nieważne.

W tej sytuacji również występuje konflikt interesów – i to nie tylko w sytuacji, kiedy radny jest członkiem organu spółki, ale również kiedy jest jej pracownikiem.  Radni mają do wypełnienia dwie ważne funkcje w ramach samorządu terytorialnego.

Uchwałodawczą, której jakość zależy od samodzielności radnych. Większość projektów uchwał przygotowywana jest przez organ wykonawczy. Chcąc samodzielnie decydować o tym, jak ma wyglądać lokalne prawo, radne i radni winni wykazać się wiedzą i niezależnością.

Kontrolną. Właśnie radni mają za zadanie jako pierwsi recenzować i kontrolować działanie władzy wykonawczej. Trudno wyobrazić sobie wypełnianie tego zadania w sytuacji w jakiej radni są zatrudniani – nawet pośredni – przez wójta, który występuje w roli zgromadzenia wspólników.

Co więcej radni podejmują uchwały o przekazaniu pieniędzy publicznych dla spółki miejskiej – a jednocześnie zdarza się, że w tej spółce pracują.

Podsumowując – bycie członkiem organu spółki przez radnego jest złamaniem prawa, praca radnego w spółce jest wątpliwa etycznie, choć zgodna z prawem.

jhbv

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Sposoby uzyskania odpowiedzi na powyższe pytanie zaproponowane przez Krzysztofa Jakubowskiego z Fundacji Wolności:

Warto sprawdzić:
1. oświadczenia majątkowe radnych,
2. powiązanie radnych wg strony mojepanstwo.pl – tu można znaleźć info, we władzach jakich spółek zasiadają radni.
3. relacje w lokalnych mediach. Często media opisują sytuację zatrudnienia radnych w instytucjach publicznych.
4. Wyszukiwarka internetowa – wystarczy wpisać nazwisko radnego i można znaleźć coś ciekawego.
5. Komentarze na portalach lokalnych – ludzie czasem wpisują kto gdzie pracuje – ale to trzeba dokładnie samemu zweryfikować.
6. Dla potwierdzenia wysłaliśmy maile i listy tradycyjne do radnych z pytaniem czy oni lub członkowie ich rodzin nie osiągają dochodów z tytułu zatrudnienia lub świadczenia usług na rzecz spółek miejskich. Oczywiście tutaj jest ryzyko, ze nie wszyscy odpiszą (odpowiedzieli tylko Ci, którzy nie pracują sami ani członkowie ich rodzin, ale to również jest wskazówką).

Możesz zawnioskować do monitorowanej spółki o listę pracowników zatrudnionych obecnie, a także w innych okresach, jeśli uważasz to za uzasadnione, a następnie porównać listę pracowników z członkami obecnej i poprzedniej rady gminy.

Możesz również porozmawiać z radnymi, czy pracują w spółkach komunalnych należących do gminy i jakie jest ich stanowisko wobec przedstawianych powyżej wątpliwości prawnych i etycznych.

Jeśli spółka nie będzie chciała udostępnić powyższych informacji, możesz złożyć skargę lub zadać pytanie wprost „czy w spółce są zatrudnieni radni? Możesz również porozmawiać z radnymi, czy pracują w spółkach komunalnych należących do gminy i jakie jest ich stanowisko wobec przedstawianych powyżej wątpliwości prawnych i etycznych.

 

Czy członkowie rady nadzorczej zasiadają tylko w jednej radzie nadzorczej z większościowym udziałem gminy?

hjb

Komentarz opiekunów:

Zgodnie z art. 4 ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (potocznie zwanej ustawą kominową) jedna osoba może zasiadać jednocześnie tylko w jednej radzie nadzorczej spółki komunalnej z większościowym udziałem gmin (nawet jeśli spółki należą do różnych gmin).

Art. 4. Ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi:

1. Jedna osoba może być członkiem rady nadzorczej tylko w jednej spośród spółek, o których mowa w art. 1 pkt 4–7.

2. Osoba, która w dniu wejścia w życie ustawy jest członkiem rad nadzorczych dwóch lub większej liczby spółek, o których mowa w art. 1 pkt 4–7, w terminie 3 miesięcy od tego dnia zrzeka się członkostwa w radach nadzorczych odpowiedniej liczby spółek. W razie bezskutecznego upływu tego terminu pozostaje członkiem tylko tej rady nadzorczej, w której członkostwo uzyskała najwcześniej.

Przepis ten jest najczęściej łamany spośród wszystkich ustawowych warunków i ograniczeń stosowanych wobec kandydatów na członków rad nadzorczych spółek komunalnych. W większości zanalizowanych kontroli NIK dotyczących funkcjonowania spółek komunalnych ten problem się pojawiał. Skalę problemu (w roku 2010) obrazuje chociażby kontrola NIK przeprowadzona na Dolnym Śląsku. W spółkach należących do 4 gmin aż 10% członków rad nadzorczych łamało prawo i zasiadało w więcej niż jednej RN na raz (NIK Delegatura we Wrocławiu: Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 13). Na duży zakres tego problemu wskazuje też delegatura NIK w Łodzi prowadząca kontrolę Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim (str. 13 ).

Zdaniem dra W. Walczaka celem wprowadzenia tego przepisu przez ustawodawcę było usunięcie jednego z podstawowych źródeł korupcji i nadużyć oraz tworzenia układów (sieci powiązań) przynoszących prywatne korzyści czerpane z zarządzania majątkiem publicznych określonej grupie osób (dr W. Walczak, Dysfunkcje nadzoru korporacyjnego w spółkach z udziałem samorządów, str. 81)

kb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Możesz wykorzystać narzędzie prześwietl.pl, kto-kogo.pl, mojepanstwo.pl – żadna z tych metod nie jest jednak pewna. Pozyskane w ten sposób informacje zawsze należy zweryfikować, przeglądają odpis KRS danej spółki.

Jeśli monitorujesz duże miasto, które jest właścicielem wielu spółek komunalnych, możesz przejrzeć składy organów tych spółek w odpisach KRS dostępnych pod adresem https://ems.ms.gov.pl/krs/wyszukiwaniepodmiotu?t:lb=t

 

6 października 2015 roku skierowałem do Urzędu Miasta Mikołów wniosek o sygnaturze MSK/UM/03/2015, którego częścią były następujące pytania:

  1. Czy członkowie rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o. posiadają wymagane prawem kwalifikacje (wyższe wykształcenie i zdany egzamin w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji)? Wnoszę o udostępnienie skanów dokumentów potwierdzających powyższe kwalifikacje. Wnoszę o udzielenie w/w informacji dla wszystkich osób pełniących funkcje w radzie nadzorczej ZIM Sp. z o.o. po 1 stycznia 2015 roku.
  2. Czy kandydaci na członków rady nadzorczej, którzy sprawowali lub sprawują funkcję po 1 stycznia 2015 roku, złożyli oświadczenia o możliwości pełnienia funkcji? Wnoszę o przesłanie skanów tych oświadczeń.
  3. Czy istnieje rejestr uchwał rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o.? Jeśli tak, wnoszę o przesłanie go w formie skanu. Jeśli nie, wnoszę o przesłanie skanów uchwał Rady Nadzorczej z lat 2014-2015.

19 października 2015 roku, w odpowiedzi na wniosek otrzymałem odpowiedź Urzędu:  "W odpowiedzi na wniosek pyt. 1-3 nie posiadamy takich informacji.". Burmistrz Mikołowa, jako Zgromadzenie Wspólników Zakładu Inżynierii Miejskiej i organ uprawniony do powoływania i odwoływania członków Rady Nadzorczej powinien dysponować informacjami o kwalifikacjach członków Rady Nadzorczej. Odpowiedź Urzędu może świadczyć o braku właściwego nadzoru nad spółką komunalną. Urząd powinien posiadać informacje o  wymaganych kwalifikacjach osób powoływanych do rady nadzorczej.

Wobec stanowiska Urzędu pytania o kwalifikacje członków Rady Nadzorczej ZIM Sp. z o.o. zostały skierowane bezpośrednio do Zakładu Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o.

 

  1. Czy członkowie rady nadzorczej posiadają wymagane kwalifikacje (wyższe wykształcenie i zdany egzamin)?      

 

Zgodnie z oświadczeniem Spółki wszyscy członkowie Rady Nadzorczej Zakładu Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o. posiadają wyższe wykształcenie. W załączniku nr 1 do pisma 7636/2015/PZ spółka podała, że wszyscy członkowie rady nadzorczej posiadają wykształcenie wyższe oraz tytułu magistra lub magistra inżyniera. Spółka nie posiada dokumentów poświadczających wykształcenie członków Rady Nadzorczej.

Spółka udostępniła kopie dokumentów poświadczających zdanie egzaminu dla kandydatów na członków rad nadzorczych w spółkach z udziałem Skarbu Państwa dla następujących osób: Halina Głośna, Alina Mzyk, Władysław Spyrka, Jacek Kalla, Zbigniew Gruszczyński, Jerzy Tomecki.

W przypadku Pana Jerzego Karwot, spółka udostępniła dwa zaświadczenia o ukończeniu kursów z 21 maja 1994 roku i 22 listopada 1994 roku.

 

Rekomendacja: burmistrz, jako zgromadzenie wspólników, powinien ustalić w drodze zarządzenia, jakie dokumenty są gromadzone w spółce i które z nich powinny być przekazywane również do urzędu. Nie ma możliwości, aby burmistrz jednoosobowo dbał o wykonywanie tych obowiązków, co potwierdza rekomendację wyrażoną powyżej, że konieczne jest wyznaczenie osoby w urzędzie, która będzie wspierać zadanie nadzoru nad spółką. Niezrozumiała jest sytuacja, kiedy ani w spółce ani w urzędzie nie ma dokumentów poświadczających wykształcenie członków Rady Nadzorczej.

 

  1. Czy członkowie rady nadzorczej pracują dla spółki lub przedsiębiorców tworzonych przez spółkę?

 

Nie mogę odpowiedzieć na pytanie czy członkowie rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o. pracują dla spółki lub przedsiębiorców tworzonych przez Spółkę ( co byłoby niezgodne z prawem). Spółka odmówiła udostępnienia listy pracowników. Po ponowieniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w zakresie listy pracowników, spółka udostępniła wyłącznie imiona i nazwiska osób zatrudnionych na stanowiskach: główny księgowy, kierownik działu zbytu, kierownik działu kard i płac, dyrektor ds. technicznych, kierownik rejonu eksploatacji sieci wod-kan, kierownik oczyszczalni oraz kierownik działu eksploatacji ciepłownictwa. W pozostałym zakresie dane utajniono.

W odpowiedzi na żądanie udostępnienia imiennej listy wszystkich pracowników Spółka, w drodze decyzji, odmówiła udzielenia informacji publicznej powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej z powodu konieczności ochrony prywatności osób zatrudnionych w Spółce. Decyzja ta, wobec nie zaskarżenia jej przez wnioskodawcę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jest ostateczna

 

  1. Czy wśród członków rady nadzorczej znajdują się (lub znajdowali po 1 stycznia 2015 roku) pracownicy Urzędu Gminy Mikołów? Jeśli tak, proszę o wskazanie, jakie stanowiska zajmują/zajmowali w Urzędzie. Wnoszę o udostępnienie w formie skanu zakresu obowiązków (karta stanowiskowa lub inny dokument o podobnym charakterze) tych osób.

 

W odpowiedzi na wniosek zawierający powyższe pytanie Urząd Miasta Mikołów udzielił następujących wyjaśnień: "Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Główny Specjalista ds. Programów Strategicznych zakres zadań zgodny z regulaminem organizacyjnym UM Mikołów http://bip.mikolow.eu/index.php/documents/document/359".

Urząd nie udostępnił w terminie zakresu obowiązków, czym naruszył obowiązujące przepisy prawa. Pytanie zostało ponowione we wniosku z 10 listopada 2015 roku, na który Urząd Miasta odpowiedział 28 grudnia 2015 roku, udostępniając dokumenty, z których wynikają zakresy obowiązków Pani Aliny Mzyk oraz Pana Jerzego Karwot.

 

  1. Czy w spółce zatrudnieni są radni?

 

Wiceprezes Zarządu Spółki, Pan Adam Putkowski, jest radnym powiatowym kadencji 2014-2018. Spółka pytana o zatrudnianie radnych pominęła ten fakt w odpowiedzi na wniosek.  

Z oświadczenia majątkowego Radnego Rady Miejskiej Mikołowa kadencji 2014-2018 Pana Piotra Jurosz wynika, iż jest on zatrudniony w Zakładzie Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o. na stanowisku "mistrz, ds. eksploatacji sieci wod-kan". Oświadczenie majątkowe zamieszczone jest na stronie Urzędu Miasta Mikołów http://bip.mikolow.eu//upload/6392/Piotr_Jurosz_553636.pdf

Spółka odmówiła udostępnienia listy pracowników Spółki, co uniemożliwia pełną odpowiedź na pytanie o zatrudnianie radnych. W odpowiedzi na pytanie o zatrudnianie radnych spółka poinformowała o zatrudnianiu Pana Piotra Jurosz od 2009 roku..

Fakt zatrudniania radnych przez spółkę komunalną z 100% udziałem Gminy jest zgodny z prawem, ale wątpliwy etycznie. Jednym z zadań radnych jest kontrolowanie działania władzy wykonawczej. Istnieje duże ryzyko, że radni zatrudnieni w spółce komunalnej, w której burmistrz jest jednocześnie zgromadzeniem wspólników, mogą funkcji kontrolnej nie wykonywać w sposób należyty i w pełni bezstronny. Ponadto radni (w Mikołowie) podejmują decyzje w sprawie dopłat do cen wody i ścieków (np. uchwała nr XIII/301/2015 z 27 października 2015 roku). Fakt zatrudnienia radnego w spółce komunalnej i jednoczesne głosowanie za przekazaniem pieniędzy do tej spółki ( np. w formie dopłat do cen wody i ścieków, wniesienia aportem majątku, podniesienia kapitału) to ewidentny przykład na konflikt interesów, który nie powinien mieć miejsca. Rozwiązaniem tej sytuacji mogłoby być wstrzymanie się radnego od głosowania w sprawach dotyczących zatrudniającej go spółki. W Mikołowie nie protokołuje się kto jak głosował w poszczególnych sprawach, nie ma więc obecnie możliwości weryfikacji jak głosował radny zatrudniany przez spółkę w sprawach pośrednio i bezpośrednio dotyczących spółki.

 

Rekomendacje:

  1. Sytuacja, w której radnymi są osoby zatrudnione w spółkach komunalnych lub miejskich jednostkach organizacyjnych niesie spore ryzyko konfliktu interesów. Wskazane byłoby wprowadzenie ewidencji głosowań (na komisjach i sesji) radnych, którzy są zatrudniani przez w/w jednostki.
  2. Należy również rozważyć wprowadzenie zakazu zatrudniania radnych w spółkach komunalnych w celu uniknięcia konfliktu interesów. Sytuacja, w której radny kontroluje burmistrza, który z kolei pośrednio “daje mu pracę” nie powinna mieć miejsca.

 

  1. Czy członkowie rady nadzorczej zasiadają tylko w jednej radzie nadzorczej z większościowym udziałem gminy?

 

Spółka udostępniła oświadczenia Pani Haliny Głośny, Pani Aliny Mzyk oraz Pana Władysława Spyrka, z których wynika, że osoby te (aktualni członkowie Rady Nadzorczej Spółki) nie są członkami rady nadzorczej podmiotów, o których mowa w art. 1 ust. 4-7   ustawy z 3 marca 2000 roku o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi.

Spółka oraz Urząd Miasta nie posiadają informacji na temat czwartego członka Rady Nadzorczej, Pana Jerzego Karwot. Brak informacji w tym zakresie należy ocenić negatywnie.

 

Rekomendacja: Spółka powinna niezwłocznie wezwać członka Rady Nadzorczej, pana Jerzego Karwot do złożenia oświadczenia, o którym mowa powyżej.

 

DOBRE PRAKTYKI W DOBORZE CZŁONKÓW RADY NADZORCZEJ

kjbkjb

Tu zbadasz, czy gmina wykonuje tylko obowiązki nałożone przez ustawę, czy stawia kandydatom na członków rad nadzorczych dodatkowe wymagania, które mają zapewnić ich niezależność i eksperckość.

 

Jakie wykształcenie kierunkowe i doświadczenie mają członkowie rady nadzorczej?

kjkj

Komentarz opiekunów:

W ramach tzw. „dobrych praktyk” zaleca się, aby w organie nadzoru zasiadały osoby posiadające odpowiednie wykształcenie kierunkowe. Preferowani są kandydaci legitymujący się ukończeniem studiów prawniczych oraz kierunków ekonomicznych, a także rekomenduje się, aby do składu rady trafiał tzw. specjalista branżowy, którego wiedza i profil wykształcenia bezpośrednio korespondują z profilem działalności danej spółki (rozmowa redakcji info-poster.eu z dr. W. Walczakiem, Wyznaczanie członków rad nadzorczych miejskich spółek). Nie zawsze tak jest np. w Łodzi w RN Zakładu Drogownictwa zasiadał mgr pedagogiki, a w RN Towarzystwa Budownictwa Społecznego mgr farmacji (NIK Delegatura w Łodzi, Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim , str. 28)

Dodatkowo od kandydatów na członków rad nadzorczych oczekuje się (w dokumentach gminnych takich jak regulamin naboru członków do rad nadzorczych): ukończenia studiów wyższych (nie podaje się, że mają to być studia drugiego stopnia), posiadania doświadczenia zawodowego na stanowisku związanym z jedną z następujących dziedzin: finanse, rachunkowość, prawo gospodarcze, zarządzanie i marketing, funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego, nadzór właścicielski lub doświadczenie branżowe związane z działalnością danej spółki, posiadania wiedzy o zasadach funkcjonowania spółek prawa handlowego, ze szczególnym uwzględnieniem spółek z udziałem samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, posiadania specjalistycznej wiedzy o działalności spółki, a także o sektorze, w którym spółka działa, znajomości zagadnień związanych z zarządzaniem organizacją i kierowaniem zespołami pracowniczymi (W. Walczak, Standardy nadzoru korporacyjnego w spółkach komunalnych, str. 91-92)

Czy w zasadach doboru członków organów spółek (jeśli takie obowiązują w Twojej gminie) są określone wymagania z zakresu wykształcenia i doświadczenia kandydatów?

kjbkb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zawnioskuj do UG/spółki w trybie dostępu do informacji publicznej o informacje, jakie wykształcenie (kierunkowe) i doświadczenie zawodowe posiadają członkowie rady nadzorczej monitorowanej spółki.

 

Czy kandydaci na członków rady nadzorczej złożyli oświadczenia o możliwości pełnienia funkcji?

Czy kandydaci złożyli dokumenty potwierdzające posiadanie wymaganych prawem kwalifikacji?

kjj

Komentarz opiekunów:

Innymi słowy chodzi o to, czy kandydaci złożyli oświadczenie o braku przeciwwskazań zapisanych w ustawach m.in.:

Art. 214. § 1. Kodeksu spółek handlowych: Członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

Art. 13. 1. Ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji: W czasie gdy Skarb Państwa pozostaje jedynym akcjonariuszem spółki, członkowie rady nadzorczej tej spółki nie mogą:
1) pozostawać w stosunku pracy ze spółką ani świadczyć pracy lub usług na jej rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;
2) posiadać akcji lub udziałów u przedsiębiorców tworzonych przez spółkę, z wyjątkiem akcji dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym;
3) pozostawać u przedsiębiorców, o których mowa w pkt 2, w stosunku pracy ani świadczyć pracy lub usług na ich rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;
4) wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność.

O przeciwwskazaniach mówią również ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ustawa o samorządzie gminnym i inne, o których pisaliśmy powyżej.

Często stosowanym rozwiązaniem jest obowiązek składania przez kandydatów na członków rad nadzorczych oświadczenia o braku przeciwwskazań zapisanych w ustawach do pełnienia funkcji – w zarządzeniach dotyczących nadzoru właścicielskiego jako załączniki znajdują się wzory powyższych oświadczeń, które muszą podpisać kandydaci na członków rady nadzorczej. Ich składanie oczywiście nie zabezpiecza całkowicie przed nieprawidłowościami, ale skoro od członków rad nadzorczych, zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych, należy wymagać staranności wynikającej z zawodowego charakteru ich działalności, to można spodziewać się, że kandydaci na to stanowisko będą wiedzieli, czy dotyczą ich jakieś ustawowe przeciwwskazania do zasiadania w radzie. Jednak w niektórych gminach wójtowie nie weryfikują kandydatów na członków rad nadzorczych, chociażby pod kątem naruszania przez nich zakazu zasiadania w więcej niż jednej radzie nadzorczej spółek komunalnych (NIK Delegatura w Łodzi, Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 27)

Drugim aspektem tego zagadnienia jest pytanie, czy kandydaci złożyli dokumenty potwierdzające posiadanie wymaganych prawem kwalifikacji?

Zdarza się, że wójtowie nie egzekwują od kandydatów na członków rad nadzorczych dostarczenia najbardziej podstawowych dokumentów jak np. życiorys, jak to miało miejsce w Lublinie (NIK Delegatura w Lublinie: LLU-4114-10-01/2011, str. 3).

gbg

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zawnioskuj do Urzędu Gminy o powyższe oświadczenia.

Skorzystaj z wiedzy zdobytej przy analizowaniu pracy Urzędu Gminy i gromadzeniu przez niego dokumentów związanych z funkcjonowaniem spółek – czy dokumenty związane z możliwością zasiadania w radzie nadzorczej są zbierane?

  1. Jakie wykształcenie kierunkowe i doświadczenie mają członkowie rady nadzorczej?

 

Zgodnie z oświadczeniem Zakładu Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o. poszczególni członkowie rady nadzorczej spółki posiadają następujące wykształcenie i doświadczenie:

  1. Pani Alina Mzyk
    • wykształcenie: pedagogika, fundusze europejskie - studia podyplomowe
    • doświadczenie: fundusze europejskie, pozyskiwanie środków zewnętrznych, administracja samorządowa
  2. Pani Halina Głośny
    • wykształcenie: magister inżynier organizator przemysłu
    • doświadczenie: administracja samorządowa, doradztwo podatkowe, zarządzanie
  3. Pan Władysław Spyrka
    • wykształcenie: wyższe techniczne
    • doświadczenie: od 1999 do nadal - Prezes zarządu komunalnych spółek prawa handlowego
  4. Pan Jerzy Karwot
    • wykształcenie: budownictwo (inżynier)
    • doświadczenie: budownictwo ogólne, zarządzanie, administracja samorządowa

 

  1. Czy kandydaci na członków rady nadzorczej, którzy sprawowali lub sprawują funkcję po 1 stycznia 2015 roku, złożyli oświadczenia o możliwości pełnienia funkcji?

 

Spółka udostępniła skany oświadczeń 6 z 7 członków RN ( 3 obecnych i 3 byłych, w 2015 nastąpiły zmiany w składzie Rady Nadzorczej).

Jednocześnie prezes Spółki oświadczyła, że w dokumentach spółki brak jest oświadczenia członka Rady Nadzorczej i jednocześnie naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Mikołów, Pana Jerzego Karwot. Oświadczenia o możliwości pełnienia funkcji przez Pana Jerzego Karwot nie ma również w dokumentach Urzędu Miasta Mikołów dotyczących działalności ZIM Sp. z o.o. Fakt ten należy ocenić negatywnie.

 

Rekomendacja: Spółka powinna niezwłocznie wezwać członka Rady Nadzorczej, pana Jerzego Karwot do złożenia oświadczenia o możliwości pełnienia funkcji.

 

 

KTO JEST ZATRUDNIANY I KIEDY

jgkhkjh

Tu będziesz badać już nie tylko sytuację członków RN, ale również członków zarządu i pracowników. Twoim zadaniem będzie zastanowić się, co wpływa na wybór i zatrudnienie w spółkach akurat tych osób. Często w debacie publicznej mówi się o nepotyzmie w spółkach komunalnych, zatrudnianiu ludzi ze względu na osobistą znajomość, a nie ich kompetencje. Potwierdzają to sytuacje mające miejsce po wyborach samorządowych, kiedy zmiana prezydenta miasta powoduje zmianę członków RN, w konsekwencji również zmianę członków zarządu. Dużo miejsca poświęcił temu tematowi dr W. Walczak w swoich tekstach m.in. Dysfunkcje nadzoru korporacyjnego w spółkach z udziałem samorządów oraz Wyznaczanie członków rad nadzorczych miejskich spółek. Jak wynika z rozmów przeprowadzonych przez dra W. Walczaka z pracownikami UM w Łodzi w 2010 r. najważniejsze decyzje dotyczące powoływania członków organów spółek podejmowane są w partiach politycznych (W. Walczak, Nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem kapitałowym samorządu terytorialnego, str. 195). W sytuacji kiedy kandydaci wyznaczeni do rady nadzorczej są bezpośrednio zależni oraz powiązani więziami służbowymi, funkcjonalnymi lub prywatnymi z osobą, która podjęła decyzję o ich wyznaczeniu, trudno mówić o ich bezstronności tak potrzebnej przy pełnieniu funkcji w RN.

Prowadząc badania w tym punkcie, trzeba bardzo uważać, żeby nie wyciągać bezpodstawnych wniosków. Samo należenie do tej samej partii politycznej przez wszystkich członków rady nadzorczej czy zarządu jeszcze nic nie oznacza. Ten temat analizujesz specjalnie w tym miejscu, znając już prowadzoną politykę właścicielską i nadzorczą wobec spółek, wiedząc, czy wybór członków rady nadzorczej jest dokonywany na podstawie jawnych i przejrzystych reguł i jakie posiadają oni kwalifikacje. Na tym tle możesz próbować ocenić, na jakiej podstawie wybierani są członkowie. Pomoże Ci w tym również odpowiedź na poniższe pytania.

jbkj

Czy po wyborach samorządowych zmienił się skład organów spółek komunalnych?

Czy członkowie organów spółek, jak i pracownicy są związani więzami służbowymi lub prywatnymi z wójtem?

Czy członkowie rady nadzorczej spełniają wszystkie obowiązki ustawowe, nie łamią zakazów ustawowych i mają odpowiednie doświadczenie i wykształcenie, aby pełnić tą funkcję?

jbjb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Odpowiedz na powyższe pytania na podstawie dotychczas zdobytych informacji. Ta odpowiedź będzie stanowiła podsumowanie całej części dotyczącej doboru członków organów i pracowników spółek.

  1. Czy po wyborach samorządowych zmienił się skład organów spółek komunalnych?

 

Wybory samorządowe odbyły się jesienią 2014 roku. Uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 31 marca 2015 roku do składu Rady Nadzorczej została powołana, z dniem 1 kwietnia 2015 roku,  Pani Halina Głośna. 19 czerwca 2015 roku na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników nastąpiła kolejna zmiana składu Rady Nadzorczej Spółki. Do Rady Nadzorczej z dniem 1 lipca 2015 roku  zostali powołani: Alina Mzyk oraz Władysław Spyrka. Z dniem 1 lipca 2015 roku z Rady Nadzorczej Spółki zostali odwołani: Jerzy Tomecki, Zbigniew Gruszczyński oraz Jacek Kalla. W związku z powyższym w skład Rady Nadzorczej od dnia 1 lipca 2015 roku wchodzą Jerzy Karwot, Halina Głośna, Alina Mzyk oraz Władysław Spyrka.

 

  1. Czy członkowie organów spółek, jak i pracownicy są związani więzami służbowymi lub prywatnymi z burmistrzem?

 

Pani Alina Mzyk, członek rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o., jest zatrudniona w Urzędzie Miasta Mikołów na stanowisku  Głównego Specjalisty ds. Programów Strategicznych na 1/2 etatu.

Pan Jerzy Karwot, członek Rady Nadzorczej ZIM Sp. z o.o. jest zatrudniony w Urzędzie Miasta Mikołów na stanowisku naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej. Pan Jerzy Karwot pracuje w Urzędzie Miasta na pełny etat (zakres obowiązków na zajmowanym stanowisku obejmuje 69 (!) różnych kategorii obowiązków), co sprawia, że powstają wątpliwości (ze względu na ograniczenia czasowe) co do jakości pełnienia funkcji w radzie nadzorczej ZIM Sp. z o.o.

Ponadto należy zauważyć, że umowy zlecenia z monitorowaną spółką zawierają podlegli burmistrzowi Mikołowa pracownicy Urzędu Miasta: Pan Artur Salwerowicz, kierownik w Wydziale Informatyzacji Referacie Obsługi Informatycznej oraz Pan Tomasz Palka, podinspektor w Referacie Utrzymania Infrastruktury Komunalnej. Przykładowo - umowa zlecenia nr 2/2016 z 4 stycznia 2016 roku zawarta przez ZIM Sp. z o.o.  z panem Tomaszem Palka dotycząca pełnienia funkcji inspektora nadzoru w zakresie nadzoru nad robotami drogowymi realizowanymi przez ZIM Sp. z o.o. została zawarta na czas określony od 4 stycznia do 31 grudnia 2016 roku z regularnym wynagrodzeniem miesięcznym. Nosi ona cechy klasycznej umowy o pracę i prowadzi do sytuacji, jak gdyby Pan Tomasz Palka pracował w dwóch miejscach jednocześnie. Nie jest to co prawda co do zasady sytuacja niezgodna z prawem, jednak biorąc pod uwagę, że: a) burmistrz Mikołowa nie powinien realizować nadzoru nad ZIM Sp. z o.o. samodzielnie, a przy pomocy podległych pracowników, b) Pan Tomasz Palka jako podinspektor w Referacie Utrzymania Infrastruktury Komunalnej Urzędu Miasta przyjmuje jednocześnie zlecenia od ZIM Sp. z o.o. na pełnienie funkcji związanej z nadzorem nad robotami drogowymi, należało by wyjaśnić czy nie dochodzi tu do konfliktu interesów, w którym pracownik UM nadzoruje sam siebie jako zleceniobiorcę ZIM Sp. z o.o.

 

Spółka odmówiła udzielenia informacji na temat listy pracowników Spółki, ujawniając wyłącznie informację o kilku kluczowych, w ocenie spółki, osobach. W związku z odmową nie udało się zweryfikować zależności służbowych i prywatnych pracowników z burmistrzem.  

W odpowiedzi na żądanie udostępnienia imiennej listy wszystkich pracowników Spółka, w drodze decyzji, odmówiła udzielenia informacji publicznej powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej z powodu konieczności ochrony prywatności osób zatrudnionych w Spółce. Decyzja ta, wobec nie zaskarżenia jej przez wnioskodawcę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest ostateczna

 

Rekomendacja:

  1. Zasadne byłoby aby Komisja Rewizyjna Rady Miasta poprosiła (w ramach posiadanych kompetencji kontrolnych) burmistrza o wyjaśnienie sytuacji łączenia stanowisk w urzędzie i ZIM Sp. o.o. w kontekście  konfliktu interesów i wykonywania przez burmistrza czynności nadzorczych.
  2. Zasadne wydaje się również wprowadzenie zakazu zatrudniania ( w tym zawierania umów o podobnym charakterze) w spółkach komunalnych osób związanych więzami służbowymi z burmistrzem.

 

  1. Czy członkowie rady nadzorczej spełniają wszystkie obowiązki ustawowe, nie łamią zakazów ustawowych i mają odpowiednie doświadczenie i wykształcenie, aby pełnić tą funkcję?

 

Na obecnym etapie udzielenie odpowiedzi na to pytanie nie jest możliwe.

Wątpliwości budzi sytuacji pana Jerzego Karwota. Zgodnie z opinią pani mecenas Lidii Niksy nie można jednoznacznie stwierdzić na podstawie zaświadczeń udostępnionych przez Zakład Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o., że zdał on egzamin wymagany do pełnienia funkcji w radzie nadzorczej. Ministerstwo Skarbu Państwa w przesłanym oświadczeniu  stwierdziło, że z posiadanych przez Ministerstwo Skarbu Państwa dokumentów nie wynika, aby pan Jerzy Karwot zdał egzamin dla kandydatów na członków rad nadzorczych przed jedną z komisji, o których mowa w § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 września 2004 r. w sprawie szkoleń i egzaminów dla kandydatów na członków rad nadzorczych spółek, w których Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. Na podstawie załączonych skanów zaświadczeń ukończenia kursów MSP nie możne potwierdzić, że pan Jerzy Karwot posiada uprawnienia do zasiadania w radach nadzorczych nabyte w wyniku zdania egzaminu dla kandydatów na członków rad nadzorczych.

W związku z tym zadałem urzędowi następujące pytania:

  1. Czy Urząd Miasta posiada opinię prawną, ekspertyzę lub inny dokument o podobnym charakterze potwierdzający, że Pan Jerzy Karwot posiada uprawnienia do zasiadania w radzie nadzorczej Zakładu Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o.?
  2. Czy przed podjęciem zarządzenia burmistrza Mikołowa nr 37/43/2003 z 17 czerwca 2003 roku Urząd Miasta w Mikołowie weryfikował wymogi prawne i uprawnienia kandydata na członka rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o., Pana Jerzego Karwota? Wnoszę o udostępnienie skanów dokumentów posiadanych przez Urząd w tej sprawie.
  3. ZIM Sp. z o.o. w odpowiedzi na wniosek udostępniła skany zaświadczeń o ukończeniu kursów (a nie zdaniu egzaminów) przez p. Jerzego Karwota. Tymczasem przepisy przewidują zwolnienie z obowiązku składania egzaminu przez osoby, które zdały egzamin. Czy Urząd posiada zaświadczenie o zdaniu egzaminu lub inny dokument zwalniający Pana Jerzego Karwot z obowiązku składania egzaminu?

Urząd jednak stwierdził, że to nie jest informacja publiczna. Złożyłem skargę na bezczynność Urzędu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach  i na dzień 13 kwietnia 2016 r. oczekuję na wyznaczenie terminu rozprawy.

 

Rekomendacja: Należy niezwłocznie wyjaśnić, czy wszyscy członkowie Rady Nadzorczej ZIM sp. z o.o. spełniają ustawowe wymogi do pełnienia tej funkcji. Wyjaśnienie wymaga jednak zasięgnięcia obiektywnej opinii kompetentnego i niezależnego od Urzędu i spółki podmiotu, a nawet sądu. Wątpliwości budzi wyłącznie osoba pana Jerzego Karwot.

Powrót do strony z ankietami