WYNAGRODZENIA W SPÓŁKACH KOMUNALNYCH

KJBKJB

Postanowiliśmy wyodrębnić ten obszar, ponieważ budzi on liczne wątpliwości wśród opinii publicznej. Z tego względu warto poznać zasady prawne i wewnętrzne uregulowania gminy dotyczące wynagrodzeń w spółkach komunalnych i przyjrzeć się dokładnie, jak funkcjonują one w rzeczywistości.

jbkjb

Pliki

kjbkj

Czy w gminie lub spółce opracowano procedurę ustalenia wysokości wynagradzania, przyznawania dodatków i nagród dla członków organów spółek?

Jeśli taki, jakie kwestie uregulowano?

hbjb

Komentarz opiekunów:

Choć kwestie wynagrodzenia członków organów spółek komunalnych są uregulowane w specjalnie do tego stworzonej ustawie o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, to mimo wszystko występują w tym zakresie nieprawidłowości. Warto więc regulować te kwestie również dokumentami gminnymi albo przynajmniej na poziomie spółki..

Poza samym stwierdzeniem, czy procedura została ustalona czy nie, warto również przyjrzeć się jej zapisom np. czy wysokość nagród rocznych członków rad nadzorczych została uzależniona od sytuacji finansowej spółki (co jest wymaganiem ustawowym, a często jest pomijane jak wskazuje Delegatura NIK w Łodzi w raporcie Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim (str. 30). Z kolei Delegatura NIK we Wrocławiu określa, że należy wiązać wysokość wynagrodzenia dla członków organów spółek komunalnych z zaangażowaniem w pracę organu (NIK Delegatura we Wrocławiu, Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 30).

jbjk

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Jeśli procedura jest opisana w dokumencie zasad nadzoru właścicielskiego, to wystarczy skorzystać ze zdobytej wcześniej wiedzy i opisać krótko, co zostało zawarte w procedurze.

Jeśli wcześniej nie został poruszony temat tej właśnie procedury, to można przejrzeć Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy lub spółki, złożyć w tym temacie wniosek o informację publiczną do urzędu lub spółki lub porozmawiać na ten temat z przedstawicielem Urzędu lub spółki.

 

Jaka jest wysokość wynagrodzenia członków zarządu i rady nadzorczej spółki? Co składa się na to wynagrodzenie?

jnjn

Komentarz opiekunów:

Ustawa kominowa konkretnie określa, z jakich elementów może składać się wynagrodzenie członków organów spółek.

Art. 5 ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (kominowej) wskazuje, że członkom organów przysługuje wyłącznie wynagrodzenie miesięczne, świadczenia dodatkowe (bytowe, socjalne, komunikacyjne i ubezpieczenia – w ciągu roku mogą wynieść maksymalnie dwunastokrotność przeciętnego wynagrodzenia) oraz nagroda roczna. Nagroda powinna zależeć od osiągniętych wyników finansowych (art. 10). Umotywowany wniosek o nagrodę dla członków zarządu składa rada nadzorcza do zgromadzenia wspólników. Wniosek powinien zawierać ocenę wyników finansowych spółki i stopień realizacji innych zadań. Nagroda nie może przekroczyć trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia osoby, której jest przyznawana. Członkowie organów spółek nie mogą dostawać premii okresowych uznaniowych.

Szczegóły świadczeń dodatkowych (ale jedynie dla członków zarządów) określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego wykazu świadczeń dodatkowych, które mogą być przyznane osobom kierującym niektórymi podmiotami prawnymi, oraz trybu ich przyznawania.

Mimo jasnych przepisów zdarza się, że nagrody roczne dla członków organów spółek komunalnych są wypłacane niezależnie od wyników finansowych (NIK Delegatura we Wrocławiu, Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 12 oraz W. Walczak, Standardy nadzoru korporacyjnego w spółkach komunalnych, str. 93).

Art. 8 ustawy kominowej mówi o maksymalnych wysokościach wynagrodzeń dla członków organów spółek:

Maksymalna wysokość wynagrodzenia miesięcznego nie może przekroczyć:

3) dla osób zatrudnionych w podmiotach, o których mowa w art. 1 pkt 4–6 – sześciokrotności (członkowie zarządów spółek z większościowym udziałem jst)

8) dla osób, o których mowa w art. 2 pkt 7 – jednego (członkowie rad nadzorczych spółek większościowych jst)

– przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Przy wyliczaniu wysokości wynagrodzeń dla członków organów również występują nieprawidłowości – w niewielkiej skali, choć błędy są częste. Wynikają one z brania jako podstawy wyliczeń błędnej kwoty bazowej (NIK Delegatura w Łodzi, Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str. 21).

Art. 12 ustawy kominowej reguluje kwestie przyznawania członkom organów odprawy. Przede wszystkim ustawa zakłada możliwość, a nie konieczność przyznawania odpraw. Warto o tym pamiętać, ponieważ zdarzają się nieuzasadnione wypłaty odpraw. Przykład takiej odprawy opisuje Delegatura NIK we Wrocławiu – umowy podpisane z członkami zarządu kilku spółek z Dolnego Śląska obligowały spółki do wypłacenia odprawy niezależnie od sytuacji, w której nastąpiłoby odwołanie, nawet jeśli dana osoba została powołana na inne gminne stanowisko na korzystniejszych warunkach finansowych (NIK Delegatura we Wrocławiu, Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania wybranych spółek z udziałem samorządu gminnego na terenie Dolnego Śląska, str. 29). Artykuł 12 wskazuje również, że maksymalna odprawa może równać się trzykrotności wynagrodzenia miesięcznego danej osoby.

W żadnych przepisach nie pojawia się wymóg ustalenia zasad korzystania i rozliczenia samochodu i telefonów służbowych do celów prywatnych – jednak zdaniem NIK w Katowicach takie zasady powinny być określane ze względu chociażby na koszty ponoszone przez spółki (NIK Delegatura w Katowicach, LKA-4112-002-03/2014, str.21).

jbkjb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zwróć się do władz danej spółki w trybie dostępu do informacji publicznej o informacje dotyczące wysokości wynagrodzeń, jakie otrzymują członkowie zarządu spółki (wskaż okres, który Cię interesuje). Poproś o umowy członków zarządu ze spółką i sprawdź ich zapisy – czy są zgodne z prawem i regulaminem. Zapytaj, czy były płacone odprawy, nagrody, premie (to ostatnie jest niezgodne z ustawą) etc. – znowu pamiętaj o wskazaniu okresu, za który chcesz otrzymać te dane. Nagrody dla członków zarządu są przyznawane na podstawie umotywowanych wniosków rady nadzorczej – o takie wnioski również możesz poprosić. Jeśli spółka nie będzie chciała odpowiedzieć na wniosek, możesz umówić się na rozmowę z członkiem/członkami zarządu i dowiedzieć się, z czego wynika ta sytuacja i poprosić osobiście o udostępnienie wnioskowanych informacji.

 

Jakie umowy mają podpisane członkowie zarządu spółki?

jbkj

Komentarz opiekunów:

Sposobem obejścia ograniczeń dotyczących wysokości wynagrodzeń dla członków organów spółek komunalnych jest podpisywanie tzw. kontraktów menedżerskich. Osoby stosujące tą metodę powołują się na art. 3 ust. 1 ustawy kominowej, która ma również zastosowanie m.in. do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, z którą spółka zawarła umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania, zwanej dalej podmiotem zarządzającym. Taki podmiot jest jednak wyłączony spod działania ustawy kominowej, jeżeli ustanowi zabezpieczenie osobowe lub rzeczowe ewentualnych roszczeń powstałych z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy albo na własny koszt ubezpieczy się lub ubezpieczy osobę wskazaną do pełnienia funkcji członka zarządu od odpowiedzialności cywilnej powstałej w związku z zarządzaniem (art. 3 ust. 2).

Jako złą praktykę ocenia NIK również łączenie stanowisk prezesów i wiceprezesów zarządów spółek z funkcjami dyrektorów naczelnych lub branżowych, co powoduje, że gdy członek zarządu zostaje odwołany nadal przysługuje mu status pracownika i może to narazić spółkę na dodatkowe roszczenia pracownicze. Jest to też sposób na ominięcie ustawy kominowej – osobom łączącym powyższe stanowiska przyznawana może być pensja na zasadach dotyczących pracowników, a nie członków organów ograniczonych przepisami ustawy (NIK Delegatura w Łodzi: Funkcjonowanie spółek komunalnych w województwie łódzkim, str.11).

W niektórych umowach można również znaleźć dość niezrozumiałe zapisy, jak np. w umowie z prezesem spółki w Słupsku, w której zapewniono prezesowi odszkodowanie za to, że nie mógł wykonywać działalności konkurencyjnej choć spółka była monopolistą na rynku lokalnym (NIK Delegatura w Gdańsku: LGD-4101-020-02/2010, str. 3) albo w Górze Kalwarii, gdzie prezes spółki ma zapewniony siedmiomiesięczny okres wypowiedzenia, a po rozwiązaniu umowy zatrudnienie na 12 miesięcy na stanowisku zgodnym z posiadanymi kwalifikacjami..

Trzeba pamiętać, że członkowie rad nadzorczych nie podpisują ze spółką żadnych umów. Osoba fizyczna zostaje członkiem rady nadzorczej spółki komunalnej na podstawie powołania przez wójta/burmistrza/prezydenta (art. 216 par. 1 k.s.h. i 385 par. 1 k.s.h.). Akt założycielski spółki z o.o. lub uchwała zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia określają wynagrodzenie członków rady nadzorczej, jakie im przysługuje lub ewentualnie zwrot kosztów związanych z udziałem w pracach rady.

kjbkjn

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Zwróć się z wnioskiem o dostęp o informację publiczną do monitorowanej spółki i poproś o zanominizowane (z zakrytymi danymi prywatnymi takimi jak adres zamieszkania, numer konta etc.) umowy podpisane przez członków zarządu spółki. Sprawdź jaką formę ma umowa i czy zawiera zapisy budzące Twoje wątpliwości. Jeśli spółka nie będzie chciała odpowiedzieć na wniosek, możesz umówić się na rozmowę z członkiem/członkami zarządu i dowiedzieć się, z czego wynika ta sytuacja i poprosić osobiście o udostępnienie wnioskowanych informacji.

jn

Czy członkowie zarządu składają oświadczenia majątkowe?

kjbkj

Komentarz opiekunów:

Art. 24h ustawy o samorządzie gminnym: osoba zarządzająca i członek organu zarządzającego gminną osobą prawną muszą składać oświadczenia majątkowe 30 dni od zatrudnienia, a potem do 30 kwietnia każdego roku.

Jak wskazuje Zygmunt Jerzmanowski: powołany prezes zarządu spółki ma obowiązek złożyć oświadczenie majątkowe we właściwym urzędzie gminy w terminie 1 miesiąca od daty powołania. Są gminy, gdzie powyższe wymogi stosowane są rygorystycznie, ale są też gminy, gdzie nie ma nawet świadomości istnienia takich wymogów.

hb

Proponowany sposób zdobycia informacji:

Sprawdź na BIP urzędu, czy są na nim dostępne oświadczenia majątkowe członków zarządu monitorowanej spółki. Jeśli nie, złóż wniosek od Urzędu Gminy z pytaniem, czy i w jakim terminie członkowie zarządu monitorowanej spółki złożyli oświadczenia majątkowe.

  1. Czy w Zakładzie Inżynierii Miejskiej istnieje dokument regulujący zasady  ustalenia wysokości wynagradzania, przyznawania dodatków i nagród dla członków organów?

 

W odpowiedzi na to pytanie ZIM Sp. z o.o. udzieliła (pismo 8211/2015/PZ) następującej odpowiedzi:

"Zasady ustalania wysokości wynagrodzenia reguluje ustawa z 3 marca 2000r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi". Dodatkowo Spółka przesłała skan "Zarządzenia burmistrza Mikołowa nr 1340/309/10 z 25 sierpnia 2010 roku w sprawie szczególnych zasad i trybu przyznawania nagrody rocznej osobom kierującym niektórymi podmiotami prawnymi oraz wzoru wniosku o przyznanie nagrody rocznej w Zakładzie Inżynierii Miejskiej Sp. z  o.o. w Mikołowie".

Zgodnie z par. 2 w/w zarządzenia nagroda może być przyznana jeśli np. spółka uzyskała zatwierdzenie sprawozdania finansowego za rok obrotowy (par. 2 ust. 1 a), efektywnie i terminowo realizuje powierzone zadania (par. 2 ust. 1 b), rośnie wskaźnik płynności (par. 2 ust. 2 ) oraz terminowo reguluje zobowiązania o charakterze publiczno-prawnym (par. 2 ust. 1 d). Są to zdarzenia, które należy uznać za podstawowe obowiązki zarządu spółki i przyznawanie nagrody (maksymalnie 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia) należałoby uznać za nieuzasadnione.

 

  1. Jaka jest wysokość wynagrodzenia członków zarządu i rady nadzorczej spółki? Co składa się na to wynagrodzenie?

 

Wysokość wynagrodzenia prezes zarządu ZIM Sp. z o.o. reguluje uchwała Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 8/05/2015 z 13 maja 2015 roku. Zgodnie z jej treścią wysokość wynagrodzenia prezesa zarządu Spółki wynosi 3,8-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat z z zysku w IV kwartale roku poprzedniego ogłoszonego przez prezesa GUS (kwota bazowa). Wynagrodzenie zostało obniżone w maju 2015 roku, wcześniej wynosiło 4,2-krotność kwoty bazowej. Zgodnie z udostępnioną listą płac za sierpień 2015 roku wynagrodzenie prezes zarządu ZIM Sp. z o.o. wyniosło 15726,60 zł brutto.

Za mocno zastanawiający należy uznać fakt istotnego wzrostu wynagrodzenia prezes zarządu w latach 2009/2010 (+37%) oraz w latach 2013/2014 (+20%). Spółka nie udostępniła na wniosek i nie publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej sprawozdań finansowych, dlatego trudno jest zweryfikować czy tak istotny wzrost wynagrodzenia powiązany jest z jakimkolwiek parametrem finansowym spółki. W tej sytuacji trudno też ocenić podstawy obniżenia wysokości wynagrodzenia w maju 2015 r.

 

Wysokość wynagrodzenia wiceprezesa zarządu ZIM Sp. z o.o. reguluje uchwała Rady Nadzorczej nr 263/VIII/2015 z 13 maja 2015 roku. Zgodnie z jej treścią wysokość wynagrodzenia prezesa zarządu Spółki wynosi 3,7-krotność kwoty bazowej. Zgodnie z udostępnioną listą płac za sierpień 2015 roku, wynagrodzenie Wiceprezesa Zarządu ZIM Sp. z o.o. wyniosło 15312,75 zł brutto.

Umowy o pracę prezes zarządu i wiceprezesa zarządu przewidują świadczenia dodatkowe w postaci nagrody rocznej przyznawanej w zależności od osiągniętego wyniku finansowego oraz stopnia realizacji zadań. Wysokość nagrody rocznej nie może przekroczyć trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia otrzymanego w roku poprzednim. W latach  2013-2015 nie był wypłacane nagrody członkom zarządu i rady nadzorczej.

Wysokość wynagrodzenia członków rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o. reguluje uchwała Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 9/05/2014 z 23 maja 2014 roku. Zgodnie z jej treścią wynagrodzenie przewodniczącego RN wynosi 1-krotność, zastępcy przewodniczącego wynosi 0,9-krotność, a wynagrodzenie członka RN wynosi 0,85-krotność kwoty bazowej. Łączne miesięczne wynagrodzenie członków rady nadzorczej ZIM Sp. z o.o. wyniosło w sierpniu 2015 roku  13 818,32 zł

 

  1. Jakie umowy mają podpisane członkowie zarządu spółki?

 

Pani Justyna Hildebrandt, Prezes Zarządu ZIM Sp. z o.o. posiada umowę o pracę na czas powołania na stanowisko prezesa zarządu zgodnie z uchwałą RN Spółki nr 156/VI/2007. Miejscem pracy jest siedziba spółki w Mikołowie. W zakresie okresu wypowiedzenia umowy stosuje się warunki art. 36 par. 1 Kodeksu Pracy. Umowa określa, że Pani Prezes ZIM Sp. z o.o. nie jest objęta układem zbiorowym pracy.

 

Pan Adam Putkowski, Wiceprezes Zarządu ZIM Sp. z o.o. posiada umowę o pracę na czas powołania na członka zarządu i powierzenia funkcji wiceprezesa zarządu. Miejscem pracy jest siedziba spółki w Mikołowie.  Okres wypowiedzenia umowy wynosi 2 tygodnie, wiceprezes ZIM Sp. z o.o. nie jest objęty układem zbiorowym pracy.

 

  1. Czy członkowie zarządu składają oświadczenia majątkowe?

 

Tak, członkowie zarządu składają oświadczenia majątkowe.

Oświadczenie majątkowe prezes ZIM Sp z o.o. za rok 2014 nosi datę 29 IV 2015 r. i znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Mikołów, pod adresem http://bip.mikolow.eu/index.php/ dokumenty/6219.

Oświadczenie majątkowe Pana wiceprezesa ZIM Sp. z o.o. za rok 2014 nosi datę 27 IV 2015 i znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu Mikołowskiego, pod adresem http://bip.mikolowski.pl/index.php/ dokumenty/2621. Wiceprezes ZIM Sp. z o.o  jest radnym powiatowym kadencji 2014-2018.

W Biuletynie Informacji Publicznej są dostępne oświadczenia majątkowe za poprzednie lata.

 

Powrót do strony z ankietami